ĐIỂM TỰA ĐỜI CON LÀ CHÚA

CHỦ ĐỂ: VỀ ĐẤT HỨA I. ĐỐI TƯỢNG: Toàn đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể Giáo xứ ……. II. Ý LỰC: Hướng về Đức Kitô, Đấng giải thoát ta khỏi ách nô lệ tội lỗi. III. BÀI HÁT CHỦ LỰC: SỨC SỐNG DỒI DÀO Chúa đến ban sức sống Ngài nguồn sống luôn dồi dào mãi. Chúa đến ban sức sống Ngài cho chúng con đi theo Ngài. Mọi vất vả trên đôi tay chia sớt cùng Ngài đây. Mọi gánh nặng trên đôi vai, Ngài đến cùng mang lấy. Giêsu Vua muôn loài. Xin được cám ơn Ngài. Giêsu Vua muôn loài. Xin được hát khen Ngài. IV. PHÂN NHỊP: Từ ngày 26/02/2012 – ngày 20/05/2012 Chiến dịch chia làm 2 nhịp  NHỊP 1 : Từ ngày 26/02 – 01/04/2012 = 4 Tuần = VỀ ĐẤT HỨA  NHỊP 2: Từ ngày 08/04 – 20/05/2012 = 3 Tuần = TIẾN VỀ QUÊ TRỜI V. DIỄN TIẾN: NHỊP 1: VỀ ĐẤT HỨA CHẶNG I : Từ ngày 26/02/2012 – 03/34/2012  Ý lực: VÀO SA MẠC SUA (Xh 15,22-27)  Chủ đề: Đối diện với khó khăn thử thách  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học giáo lý– Làm việc tốt- Bỏ heo gây quỹ giúp người nghèo CHẶNG II: Từ ngày04/03/2012 – 10/03/2012  Ý lực: MANA ĐẤT SIN (Xh 16, 2-4.12-15)  Chủ đề: Thiên Chúa lo liệu tinh thần, vật chất cho dân Ngài.  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo lý– Làm việc tốt- Bỏ heo gây quỹ giúp người nghèo CHẶNG III : Từ ngày 11/03/2012 – 17/03/2012  Ý lực: MẠCH NƯỚC MÊRIBA (Xh 17,3-7)  Chủ đề: Thiên Chúa vẫn thương dân, dù dân ngỗ nghịch  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo Lý– Làm việc tốt- Bỏ heo gây quỹ giúp người nghèo CHẶNG IV: Từ ngày 18/03/2012 – 24/03/2012  Ý lực: GIAO ƯỚC XINAI (Xh 20,1-17)  Chủ đề: Thiên Chúa lập giáo ước với Dân Ngài  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo Lý– Làm việc tốt- Bỏ heo gây quỹ giúp người nghèo CHẶNG V: Từ ngày 25/03/2012 – 31/03/2012–  Ý lực: VƯỢT SÔNG GIOĐAN (Gs 3,14-17)  Chủ đề: Bỏ nếp sống cũ, bắt đầu cuộc sống mới  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo lý– Làm việc tốt- Bỏ heo gây quỹ giúp người nghèo CHẶNG VI: Từ ngày 01/04/2012 – 07/04/2012  Ý lực: HALELUIA – VÀO ĐẤT HỨA  Chủ đề: Mừng Chúa sống lại  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo lý– Làm việc tốt- Lớp Sống đạo 3 đi thăm các cụ neo đơn NHỊP 2: TIẾN VẾ QUÊ TRỜI CHẶNG I: Từ ngày 08/04/2012 – 14/04/2012  Ý lực: NGÔI MỘ TRỐNG  Chủ đề: Chúa đã sống lại  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo lý– Siêng năng đọc lời nguyện tắt: “Lạy Chúa Giêsu, con làm việc này vì yêu mến Chúa ” CHẶNG II: Từ ngày 15/04/2012 – 21/04/2012  Ý lực: MARIA MADALENA, BÀ THẤY GÌ?  Chủ đề: Thay đổi lối nhìn  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo lý– Siêng năng đọc lời nguyện tắt: “Lạy Chúa Giêsu, con làm việc này vì yêu mến Chúa ” CHẶNG III: Từ ngày 22/04/2012 – 28/04/2012  Ý lực: HAI NGƯỜI MỘN ĐỆ TRÊN ĐƯỜNG EMMAU  Chủ đề: Lắng nghe Lời Chúa  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo lý– Siêng năng đọc lời nguyện tắt: “Lạy Chúa Giêsu, con làm việc này vì yêu mến Chúa ” CHẶNG IV : Từ ngày 29/04/2012 – 05/05/2012  Ý lực: CHÚA BIẾT CON YÊU MẾN CHÚA  Chủ đề: Như Phêrô, em tuyên xưng lòng yêu mến Chúa qua đời sống  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo lý– Siêng năng đọc lời nguyện tắt: “Lạy Chúa Giêsu, con làm việc này vì yêu mến Chúa ” CHẶNG V: Từ ngày 06/05/2012 – 12/05/2012  Ý lực: HÃY ĐẾN GALILÊ  Chủ đề: Ra đi đến với mọi người trong vui tươi và hòa nhã  Việc làm: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo lý– Siêng năng đọc lời nguyện tắt: “Lạy Chúa Giêsu, con làm việc này vì yêu mến Chúa ” CHẶNG VI: Từ ngày 13/05/2012 – 19/05/2012  Ý lực: THĂNG THIÊN VỚI CHÚA  Chủ đề: Thay đổi bản thân  Công việc: Tham dự Thánh lễ- Đi học Giáo lý– Siêng năng đọc lời nguyện tắt: “Lạy Chúa Giêsu, con làm việc này vì yêu mến Chúa ” – Thi đua toàn đoàn:  Khối Khai Tâm – Xưng Tội vẽ tranh theo chủ để “Trời mới, đất mới”  Khối Thêm Sức – Sống Đạo làm báo chạy. VI. CÁCH TÍNH ĐIỂM  Đi lễ + học giáo lý: 1 phiếu đỏ  Đem Tin mừng, Chầu Thánh Thể: 1 phiếu trắng . 7 phiếu trắng = 1 phiếu đỏ  Tham dự thi đua: 10 phiếu đỏ  Các em đủ điểm chuẩn sẽ được đổi phiếu tham dự Hội trại Hiệp Nhất II VII. THI ĐUA TOÀN ĐOÀN Thi vẽ:  Đối tượng: Tất cả những em Khối Khai Tâm và Xưng tội  Chủ đề: Trời mới, đất mới  Hình thức: Vẽ tranh trên khổ A4 – màu tự do.  Thời gian tham dự thi từ ngày: 13/05/2012. Sau ngày 13/05/2012 không tính điểm  Ghi chú: Khi nộp tác phẩm dự thi, các em nhớ ghi tên Thánh, họ tên và lớp đầy đủ vào tác phẩm để có đủ thông tin lãnh thưởng. Thi báo chạy  Đối tượng: Tất cả những em Khối Thêm Sức + Khối Sống Đạo  Chủ đề: Con người mới  Hình thức: Toàn lớp báo trên giấy Rôky 1m x1m. Cách trang trí tự do, hình ảnh, bài viết tự cá nhân đầu tư .  Thời gian tham dự thi sáng ngày 13/05/2012. Sau 11g ngày 20/05/2012 không tính điểm  Ghi chú: Những bạn có tên trên bài viết của báo– hay phụ trách trang trí báo mới được tính điểm. Những bạn không có bài viết không được cộng điểm dù có mặt tham dự trong ngày thi. VIII. PHÂN NHIỆM  Dì phụ trách kính trình chiến dịch lên Cha xứ  Họp đoàn: ngày 10/02/2012 – Anh trưởng triển khai công tác và kế hoạch  Giáo Lý Viên lớp: Phân phối phiếu điểm + thu phiếu và cộng điểm; động viên + hỗ trợ ý tưởng giúp các em tham gia cuộc thi; nhận và nộp tác phẩm dự thi của các em cho đoàn.  Ban chấm thi: Cha Xứ + Ban Trị Sự + Các Khối trưởng + Khối phó. Chấp thuận Cha Chánh Xứ TM. BĐH GĐTNTT Maria Bùi Thị Bích Mai OP

LƯỢNG GIÁ GIỜ TIẾT MẪU 1. Thời lượng: 2. Nội dung - Đi vào trọng tâm bài học (ý chính) - Phù hợp tâm lý lứa tuổi - Kiến thức giáo lý gắn kết với đời sống - Tâm tình giáo lý đưa các em đến gần Chúa 3. Phương Pháp - Các đặt câu hỏi phù hợp với độ tuổi - Sử dụng phương pháp phù hợp với lứa tuổi - Phương pháp hỗ trợ đúng với nội dung giáo lý - Sử lý tình huống tốt 4. Tác phong - Chuẩn mực, gần gũi, thân thiện với học viên - Tôn trọng học viên 5. Hiệu quả - Giờ học vui tươi - Học viên tham gia tích cực - Học viên nắm bắt được kiến thức cơ bản - Có chiều sâu nội tâm

Bài 44: ĐIỀU RĂN THỨ BỐN: THẢO KÍNH CHA MẸ Tiết 1 Lời Chúa: « Ngươi hãy thờ cha kính mẹ, để được sống lâu trên đất mà Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, ban cho ngươi.» (Xh 20,12) Ý chính: - Đạo hiếu của Dân tộc - Bổn phận của người làm con trong gia đình, giaó hội và xã hội Tâm tình: Vui tươi hiếu thảo Chuẩn bị: Hình Chúa Giêsu phụ giúp gia đình, Bài hát: Cả nhà thương nhau HOẠT ĐỘNG GIÁO LÝ VIÊN HOẠT ĐỘNG HỌC VIÊN I. ỔN ĐỊNH 1. Thánh hóa Lạy Chúa Giêsu, sống dưới mái nhà Nazareth Chúa luôn thể hiện là một người con ngoan, hiếu thảo và vâng phục Đức Maria và Thánh Giuse. Xin Chúa dạy chúng con cũng trở thành một người con ngoan và thảo kính với cha mẹ như Chúa. Đọc Kinh Lạy Cha 2. Ôn bài cũ Em hãy tìm ở hàng ngang những cụm từ có nghĩa C H U A N H A T W O T A H G K M Z S A N G T A O N G H I N G O I F O A I T I N G P H U C S I N H T H A N H L E X G J K L M E F C Giải đáp: Chúa nhật, sáng tạo, nghỉ ngơi, phục sinh, thánh lễ 3. Giới thiệu bài mới Chúng ta đã học về bổn phận đối với Chúa qua ba điều răn đầu của Mười Điều Răn. Nay chúng ta tiếp tục học về những bổn phận đối với tha nhân. Điều răn đầu tiên trong bảy điều răn còn lại là bổn phận của con cái đối với cha mẹ. Hôm nay chúng ta sẽ học về ĐIỀU RĂN THỨ BỐN: THẢO KÍNH CHA MẸ. II. EM NGHE LỜI CHÚA 1. Dẫn nhập Cả lớp cùng hát bài “Cả nhà thương nhau” Ba thương con vì con giống mẹ Mẹ thương con vì con giống ba Cả nhà ta cùng thương yêu nhau Xa là nhớ, gần nhau là cười Ba thương con vì con giống mẹ Mẹ thương con vì con giống ba Cả nhà ta cùng thương yêu nhau Xa là nhớ, gần nhau là cười Một gia đình có cha, mẹ và con cái yêu thương nhau thật là vui, thật là hạnh phúc đúng không các em? Chính Thiên Chúa là Cha yêu thương vì muốn chúng ta sống theo đường lối yêu thương của Ngài, Ngài đã ban cho chúng ta có cha, có mẹ để cha mẹ yêu thương, dạy dỗ chúng ta. Chính Chúa Giêsu cũng đã được sinh ra, nuôi dưỡng và trưởng thành trong mái ấm gia đình Nazareth. Ngài đã nêu gương cho chúng ta trong sự hiếu thảo và vâng phục cha mẹ. Mời các em lắng nghe Lời Chúa A.Công bố Lời Chúa: Xh 20,12 « Ngươi hãy thờ cha kính mẹ, để được sống lâu trên đất mà Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, ban cho ngươi.» B.Diễn giải nội dung giáo lý Sách Xuất Hành nhắc nhở mỗi người phải biết sống như thế nào? Các em trả lời Đoạn Lời Chúa vừa nghe nhắc nhở mỗi người phải biết sống đúng ơn gọi và bổn phận của mình: Là con phải biết kính trọng, vâng lời cha mẹ. Vì đó là đạo làm người và là điều Chúa muốn và chúc phúc cho những ai tuân giữ giới răn này. Các em thấy Chúa Giêsu đã sống vai trò làm con trong gia đình như thế nào? Các em trả lời Trong gia đình Ba Ngôi Thiên Chúa, Ngôi Hai Thiên Chúa đã hoàn toàn vâng phục ý Cha xuống thế làm người và “vâng lời cho đến nỗi chết trên thập tự” (Pl 2,8). Dù là Con Thiên Chúa, nhưng Chúa Giêsu đã vâng phục Đức Maria và Thánh Giuse trong suốt 30 năm ẩn dật tại Nazareth. “Người hằng vâng phục các ngài” (Lc 2,51) Chính thái độ vâng phục của Chúa Giêsu dạy cho chúng ta thấy bổn phận con cái đối với cha mẹ. Hơn nữa, khi sống trong gia đình Nazareth, Chúa Giêsu đã thánh hóa đời sống gia đình và làm cho các gia đình Kitô Giáo mang một ý nghĩa đặc biệt. 1. Đạo hiếu của Dân tộc a. Đạo hiếu của dân tộc Việt Nam Dân gian có câu: “ Cây có gốc mới nở ngành xanh ngọn Nước có nguồn mới bể rộng sông sâu Người ta nguồn gốc từ đâu Có cha có mẹ rồi sau có mình.” Chúng ta khôn lớn trưởng thành là nhờ ai! Ai đã mang nặng đẻ đau, “chín tháng cưu mang, ba năm bú mớm”, đưa ta vào những câu hát, lời ru. Cuộc đời mỗi người chất chứa biết bao nhiêu lời yêu thương dạy dỗ của mẹ cha, chỉ mong cho ta khỏe mạnh và trở thành một người hữu ích cho xã hội. Những lúc ta ốm, ai đã phải thức từng giờ để canh cho ta khỏi bị giật mình, dạy ta những bước đi đầu tiên, bập bẹ những tiếng: ba…ba…, ma...ma… Chẳng ai khác ngoài Mẹ. Nói đến Mẹ thì không thể không nói đến Cha, là người tận tụy, lao nhọc, oằn mình với những bão táp, mưa gió, nắng gắt…để cho ta có được cuộc sống ấm no và đầy đủ như bao bạn đồng trang lứa. Cha còn là một người bạn tinh thần luôn đồng hành với ta trong từng suy nghĩ, từ lúc lọt lòng cho đến suốt cuộc đời. Hoạt động: Tìm ca dao tục ngữ Chúng ta cùng chơi với nhau trò chơi: “ai nhanh hơn”. Lớp chia làm 2 nhóm. Cứ tổ này đọc 1 câu ca dao tục ngữ về chữ hiếu - về cha mẹ, tổ kia phải tiếp ngay câu khác. Điều kiện không được nhắc lại câu đã được nêu trước đó. Ba mươi giây cho các em suy nghĩ… Thời gian chơi trong 2 phút. Các em thực hiện Công cha nghĩa mẹ cao dày Cưu mang trứng nước những ngày còn thơ Nuôi con khó nhọc đến giờ Trưởng thành con phải biết thờ hai thân Thức khuya dậy sớm chuyên cần Quạt nồng ấp lạnh giữ phần đạo con. Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra. Một lòng thờ mẹ kính cha Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con. Công cha như núi ngất trời Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển đông Núi cao biển rộng mênh mông Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi! Công Cha như núi Thái Sơn, Nghĩa Mẹ như nước trong nguồn chảy ra, Một lòng thờ Mẹ kính Cha, Cho tròn chữ Hiếu mới là đạo con... Cha mẹ ngoảnh đi, thì con dại, Cha mẹ ngoảnh lại, thì con khôn. Mẹ già ở túp lều tranh. Sớm thăm tối viếng mới đành dạ con Ví dầu cầu ván đóng đinh Cầu tre lắt lẻo, gập ghềnh khó đi Khó đi mẹ dắt con đi Con đi trường học mẹ đi trường đời Ra đi mẹ có dặn dò Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua Gặp người đáng bậc mẹ cha Chào thưa vâng dạ mới là con ngoan. Công cha nghĩa mẹ cao vời Nhọc nhằn chẳng quản suốt đời vì ta. ... Những từ ngữ và hình ảnh trong những câu các em vừa đọc nhắc ta nhớ về tình thương của cha mẹ: chín tháng cưu mang, bú mớm, giúp tập ăn, tập nói, tập đi, tập làm... và công ơn trời biển của người cha phải vất vả “một nắng hai sương” để nuôi nấng con cái và giáo dục chúng theo đúng đạo làm người. Đạo hiếu của dân tộc Việt Nam giáo dục ta sống đúng bổn phận làm con. 2. Bổn phận của người làm con trong gia đình, Giáo Hội và xã hội Hoạt động: Ráp tranh Trong Kinh Thánh có nói đến một người con hiếu thảo. Đó là ai? Chúng ta cùng khám phá qua hoạt động ráp tranh. Hình đã được cắt để sẵn trong phong thư Mỗi nhóm có 1 phút thực hiện Các em thực hiện Chúa Giêsu khi ở Nazareth giúp đỡ cha mẹ trong những việc nhỏ và “Người đi xuống cùng với cha mẹ, trở về Na-da-rét và hằng vâng phục các ngài. ” (Lc2,51) Ngay từ nhỏ Chúa đã luôn là một người con ngoan, biết vâng phục, góp phần làm cho gia đình hạnh phúc và phụ giúp kinh tế cho gia đình. Noi gương Chúa Giêsu, giáo hội dạy chúng ta thực thi điều răn thứ bốn không chỉ là thảo kính cha mẹ mà còn sống đúng chức phận mình trong gia đình, giáo hội và xã hội Hoạt động: Thảo luận Hãy liệt kê ra giấy các các việc cần làm Nhóm 1: Em cần có thái độ nào đối với ông bà cha mẹ, anh chị, chú bác? Yêu mến, vâng lời, tôn kính và chu toàn bổn phận. Nhóm 2: Em cần có thái độ nào đối với quý cha, quý thầy, quý dì, anh chị giáo lý viên? Kính trọng, vâng lời, sống ngoan Nhóm 3: Em cần có thái độ nào đối với thầy cô, bạn bè, xóm làng? Nhớ ơn thầy cô, lễ phép, chăm học, giúp đỡ bạn bè, tôn trọngg mọi người… - Bổn phận với cha mẹ: Học nơi Chúa Giêsu, các em phải trở nên một người con ngoan, hiếu thảo với cha mẹ ngay khi còn nhỏ phải biết vâng lời, siêng năng học hành làm cho cha mẹ vui lòng. Ngoài ra chúng ta hãy cố gắng giữ gìn thanh danh của gia đình, của cha mẹ. Khi trưởng thành, chúng ta cũng phải có trách nhiệm góp phần kinh tế trong gia đình để chia sẻ gánh nặng với cha mẹ. Ngoài ra chúng ta cũng phải lo liệu về tinh thần cho cha mẹ, nhất là những lúc các ngài bệnh tật già yếu, lúc cô đơn buồn phiền. Khi các ngài đau yếu phải lo sao cho các ngài chịu phép sau hết. Đó là bổn phận mà tất cả những người con phải chu toàn đối với cha mẹ khi còn sống. Khi cha mẹ đã qua đời, con cái còn phải nhớ đọc kinh cầu nguyện, lo chôn táng, lập bàn thờ, nhang đèn, xây mộ, xin lễ cho cha mẹ, đặc biệt trong các dịp giỗ chạp, lễ tết. Đố các em Hội Thánh đã dành ngày nào kính nhớ, cầu nguyện cho ông bà cha mẹ? Các em trả lời Hằng năm cứ vào ngày mùng 2 tết Nguyên Đán và trọn tháng 11, Hội Thánh đã dành riêng những ngày này để cầu nguyện cho ông bà, cha mẹ. Bên cạnh đó, những ngày giỗ của ông bà cha mẹ, chúng ta cũng cần xin lễ để các ngài mau được về hưởng nhan Thánh Chúa. Các em nhớ dâng lễ, đọc kinh cầu nguyện cho ông bà cha mẹ của mình. Đó là nghĩa vụ và cũng là cách thể hiện lòng hiếu thảo, biết ơn của chúng ta dành cho các Đấng bậc sinh thành. - Bổn phận với anh chị em: “Anh em như thể chân tay. Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần”. Anh chị em cùng chung khúc ruột, cùng chung một bầu sữa mẹ, nên phải biết yêu thương, sống hòa thuận với nhau. Em biết vâng lời anh chị. Anh chị biết thương yêu, chăm sóc các em nhất là khi cha mẹ đã qua đời. Những liên hệ ngoài gia đình: Điều răn thứ bốn còn dạy chúng ta có những tương quan với các phẩm chức trong Hội Thánh và xã hội: - Vâng lời, tôn kính quý cha, quý tu sĩ, thầy cô, anh chị giáo lý viên. - Tôn trọng quyền bính của những nhà chức trách trong xã hội, vì mọi quyền bính đều bởi Chúa. - Đối với tổ quốc, chúng ta biết ơn những anh hùng dân tộc, yêu thương đồng bào và cùng nhau góp phần xây dựng xã hội trong sự thật, công bằng, liên đới và tự do Nội tâm hóa: Điều răn thứ bốn dạy ta phải thảo kính cha mẹ, đó là nét đẹp của đạo hiếu trong nền văn hóa dân tộc và của Tin Mừng. Con cái chu toàn bổn phận đối với cha mẹ là yếu tố tích cực để xây dựng gia đình được hạnh phúc và thánh thiện, làm nền tảng vững chắc cho xã hội và Hội Thánh. Là những Thiếu nhi Thánh Thể, em luôn biết vâng lời, thảo hiếu với ông bà, cha mẹ và những người trên. C.Hướng ý cầu nguyện Lạy Chúa Giêsu, dưới mái nhà Nazareth, Chúa đã vâng lời, thảo hiếu với Mẹ Maria và Thánh Giuse. Xin giúp chúng con sống đúng vai trò của một người con có trách nhiệm trong gia đình, biết yêu mến, kính trọng, vâng lời, giúp đỡ cha mẹ, để chúng con thành người con ngoan đem lại niềm vui, hạnh phúc cho cha mẹ và gia đình. III. EM NHỚ LỜI CHUÁ Bài học - Lời Chúa : “Ngươi hãy thờ kính cha mẹ, như Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, đã truyền cho ngươi” (Đnl 5,16) - IV. EM SỐNG LỜI CHUÁ 1. Sinh hoạt: Bài hát –Cử điệu Bài hát: Vâng lời mẹ cha của Sr. Chu Linh, OP ĐK: Vâng lời cha vâng lời mẹ là vâng theo ý Chúa trên trời. Vâng lời cha vâng lời mẹ là vâng theo ý Chúa trong đời. 1. Tình yêu Chúa tuyệt vời cho con làm người có mẹ có cha. Tình yêu Thiên Chúa thiết tha con được no ấm tình cha nghĩa mẹ. 2. Tạ ơn Chúa ngàn đời cho con nên người ngoan hiền dễ thương. Học chăm giáo lý sớm hôm mai này khôn lớn làm hành trang vào đời. 1. Bài làm ở nhà Em viết môt lời cầu nguyện cho cha mẹ V. KẾT THÚC Điều răn thứ bốn dạy chúng ta thảo kính cha mẹ và những người được Chúa trao quyền để mưu ích cho chúng ta. Con cái có bổn phận thảo hiếu, biết ơn và vâng phục cha mẹ, đồng thời phải trợ giúp các Ngài về vật chất cũng như tinh thần, khi còn sống cũng như khi đã qua đời. Đó không chỉ là bổn phận nhưng cao hơn là tình yêu của con cái dành cho cha mẹ. Vì thế, là những người con hiếu thảo em phải giữ điều thứ bốn như một giá trị sống của một con người trưởng thành. GLV nhận xét giờ học Hát cầu cho cha mẹ.

TÂM LÝ LỨA TUỔI Tâm lý là đời sống con người với những hành vi, cử chỉ biểu lộ qua thể xác, tinh thần, xã hội tính - Định luật tâm lý: - Đặt tính tâm lý: - Ích lợi của học biết tâm lý lứa tuổi  Để đi sâu vào sư phạm giáo lý được phân chia theo giai đoạn khác nhau của cuộc đời  Để trình bày giáo lý cách dễ dàng - Các giai đoạn tâm lý:  0-3 tuổi: Tuổi hướng ngoại  3-5 tuổi: Tuổi hướng nội  7-9 tuổi: Tuổi biết suy nghĩ và hướng nội  9 – 12 tuổi: Tuổi bắt chước  13-14 tuổi: chuyển tiếp  14-17 tuổi: Tuổi dậy thì  18-19 tuổi: Khủng hoảng tuổi thành nhân  20- 25 tuổi: Tuổi vào đời  25-40 tuổi: Tuổi lập thân  40-50 tuổi: Tuổi lạc nghiệp  60-70 tuổi: Tuổi hiền nhân - Những cuộc khủng hoảng quan trọng trong đời  Khủng hoảng dứt sữa  Khủng hoảng nhà trẻ  Khủng hoảng dậy thì  Khủng hoảng tam thập lập  Khủng hoảng tuổi hồi xuân  Khủng hoảng tuổi già  Khủng hoảng hấp hối. - Để áp dụng tâm lý vào việc huấn giáo, ta cùng xem xét trên các đặc tính chung sau: TUỔI ẤU NHI TUỔI THIẾU NHI TUỔI THIẾU NIÊN TUỔI THANH NIÊN I. TUỔI ẤU NHI – LỚP KHAI TÂM- XƯNG TÔI (4-7 TUỔI) A. Đặc tính tâm lý 1. Tư tưởng: - Gắn liền với tình cảm - Hay thắc mắc - Dựa vào đối tượng bên ngoài để suy nghĩ 2. Tình cảm - Lệ thuộc – phát triển ở nơi cha mẹ - Biểu lộ tình cảm qua cử chỉ - Tình cảm là nhu cầu lớn lên 3. Nhân cách - Bắt đầu phát triển - Lấy người lớn làm mẫu mực 4. Xã hội tính: - Có tương quan thế giới con người và sự vật - Ý thức cái tôi - Nảy sinh tình bạn 5. Hành động - Hành động theo tình cảm - Thích hoạt động tay chân. B. Sự phát triển luân lý – đức tin 1. Luân lý - thức luân lý đi liền với ý thức luân lý của cha mẹ - Căn bản là đời sống tình cảm - Nặng tình cảm : vâng lời, làm việc để vui lòng - Lương tâm chớm nở 2. Đức Tin - Ý thức Thiên Chúa là Đấng toàn năng, che chở, làm trẻ lớn lên. - Cảm thấy phải tin Chúa, nghe Chúa và theo Chúa. C. Phương pháp giáo dục - Phương pháp giảng dạy: Quy nạp, trực giác, vẽ…. D. Mục tiêu huấn giáo: - Huấn luyện lương tâm Kitô giáo - Trực tiếp giới thiệu Chúa Kitô - Huấn giáo khai tâm - Chuẩn bị xưng tội rước lễ - Đào tạo thái độ tôn giáo, phát huy tâm tình thờ lạy II. TUỔI THIẾU NHI – LỚP THÊM SỨC (8-12 TUỔI) A. Đặc tính tâm lý 1. Tư tưởng: - Hướng ngoại, bắt đầu suy luận - Tư tưởng đi lền hành động - Tư tưởng dựa vào sự kiện khách quan 2. Tình cảm - Tình cảm gắn liền hành động - Thích thi đua, khen thưởng - Nhạy cảm, vui buồn ngắn ngủi 3. Nhân cách - Hướng ngoại - Phân biệt phái tính - Hình thành nhaann cách cá biệt, tập làm người lớn 4. Xã hội tính: - Tuổi thích nghi - Phát triển tính đồng đội - Dễ hợp tác 5. Hành động - Tuổi thực nghiệm - Dồi dào sinh lực - Hành động mang tính bộ phát, bất kể hậu quả. B. Sự phát triển luân lý – đức tin 1. Luân lý - Căn bản lý trí đang phát triển - Có tính thực hành cụ thể - Có tính bắt chước - Tìm lý do bào chữa để tự bảo vệ 3. Đức Tin - Thiên Chúa là Đấng an bài trật tự, lập luật, truyền lệnh - Đức Kitô, Đấng quyền năng C. Phương pháp giáo dục - Giảng giải :  Dựa vào sự kiện đưa tới chân lý  Gần gũi đời sống  Qui các chân lý về điểm chính - Sinh hoạt :  Vẽ, hát, đặt câu hỏi , sinh hoạt tập thể  Tra cứu, sưu tầm, cầu nguyện  Đố vui KT- GL - Kỷ luật đi đôi với tình thương D. Mục tiêu huấn giáo: - Trình bày Chúa Kitô qua những hình ảnh cụ thể - Trình bày Chúa Thánh Thần yêu thương, tăng sức - Chuẩn bị lãnh nhận bí tích Thêm sức - Trình bày sự kiện chính trong lịch sử cứu độ III. TUỔI THIẾU NIÊN – LỚP SỐNG ĐẠO (13-16 TUỔI) A. Đặc tính tâm lý 1. Tư tưởng: - Tuổi ước mơ : Chủ quan, dễ xa rời thực tế - Ý thức giá trị tinh thần, tự do chớm nở, giằng co giữa “Trẻ -Lớn” 2. Tình cảm - Đa cảm, mộng mơ, chú ý thân xác - Tuổi bất ổn, nhạy cảm trước ảnh hưởng ngoài gia đình 3. Nhân cách - Tuổi giao thời, khó dạy - Xác định cái tôi, khép kín - Tuổi ngưỡng mộ gương anh hùng, lý tưởng - Khao khát tự do, quảng đại, hy sinh, bản lĩnh 4. Xã hội tính: - Thích làm việc cá nhân - Hướng về những giá trị giải phóng con người - Chọn lọc bạn bè, lập nhóm, “băng 5. Hành động - Muốn làm người lớn - Nam thích biểu dương sức mạnh - Nữ hướng nội tâm, thích làm dáng - Hành động theo nhóm - Hăng say với việc khi hợp gu B. Sự phát triển luân lý – đức tin 1. Luân lý - Ý thức về cái tôi: chủ quan trong suy nghĩ - Khước từ luật áp đặt, lưu ý luật lương tâm - Thích bắt chước khuôn mẫu lý tưởng - Luân lý tự phát: Quảng đại, nhiệt tình 2. Đức Tin - Chuyển từ đức tin xã hội đến đức tin cá biệt - Thiên Chúa, Đấng giải thoát cho con người sống tự do - Thiên Chúa, Đấng soi sáng chỉ đường, Ngài là giá trị duy nhất và tuyệt đối C. Phương pháp giáo dục - Phương pháp năng động thực hành - Đặt vấn đề tham quan, chia sẻ D. Mục tiêu huấn giáo: - Gợi lên lý tưởng sống trình bày gương anh hùng - Khơi dậy niềm hy vọng qua những giá trị cao đẹp của KTG - Giúp trẻ xác định giá trị luân lý cách quân bình - Xác định về tội, trách nhiệm cá nhân trong trọn lựa IV. TUỔI THANH NIÊN – LỚP VÀO ĐỜI (17-20 TUỔI) A. Đặc tính tâm lý 1. Tư tưởng - Tuổi Hội Nhập vào đời sống xã hội - Suy tư khách quan, dễ hoài nghi - đặt vấn đề - Say mê lý tưởng – giá trị tinh thần, biết chọn giải trí lành mạnh 2. Tình cảm - Dễ hăng hái, sáng suốt, dễ khủng hoảng, dễ quạo - Bị giằng co bản thân – gia đình – xã hội trong lựa chọn - Dễ cảm thông – muốn được cảm thông. 3. Nhân cách - Bắt đầu trưởng thành, lãnhh trách nhiệm - Can đảm chọn lựa lý tưởng sống. 4. Xã hội tính: - Hộp nhập vào thế giới người lớn - Phát triển tương quan với tha nhân, cởi mở 5. Hành động - Thực hiện những gía trị đã thủ đắc vào cuộc sống thực tế - Thử nghiệm để hộp nhập - Sẽ thành công nếu dung hòa lý tưởng với thực tế. E. Sự phát triển luân lý – đức tin 1. Luân lý - Ý thức giá trị tinh thần - Dễ hộp nhập xã hội, phát triển cái tôi - Ưa thích cụ thể hóa lý tưởng - Tự do dấn thân - Hào hiệp, quảng đại 2. Đức Tin - Tiêu cựu : bớt chủ quan, bớt nhiệt tình, nhưng cụ thể - Tích cực : Đức tin cụ thể, mang chiều kích xã hội, - Tìm Chúa Kitô ngay trong Giáo Hội 3. Phương pháp giáo dục - Giảng dạy: Dẫn vào sinh hoạt trách nhiệm họ đạo - Sinh hoạt: Thảo luận, chia sẻ, họp nhóm - Kỷ luật: Thông cảm, cần giải thích hợp lý 4. Mục tiêu huấn giáo: - Huấn giáo hội nhập : Văn hóa, xã hội, Giáo hội - Chuẩn bị vào đời - Trách nhiệm ơn gọi làm người – làm Kytô hữu. - Đức tin là dấn thân trong cả đạo – đời

GIÁO ÁN GIÁO LÝ HỒNG ÂN VÀ PHONG TRÀO THIẾU NHI THÁNH THỂ Nt Maria Bùi Thị Bích Mai “Hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ của Thầy” ( Mt 28, 19a) I. GIÁO LÝ HỒNG ÂN 1. LỊCH SỬ GIÁO LÝ HỒNG ÂN Giáo phận Xuân Lộc chính thức thành lập năm 1965 và viết lên trang sử về đời sống đức tin khi trải qua biết bao thăng trầm và công khó của các vị chủ chăn cũng như các cộng sự viên nhiệt thành trong công tác huấn giáo từng ngày hoàn chỉnh bộ sách Giáo lý Hồng ân nhân dịp mừng kỷ niệm 25 năm thành lập. Bộ sách giáo lý Hồng ân dành cho thiếu nhi các lớp: Đến Bàn Tiệc Thánh để chuẩn bị cho các em xưng tội, rước lễ lần đầu; Lớn Lên Trong Chúa Thánh Thần chuẩn bị cho các em lãnh nhận bí tích Thêm Sức và Sống Đạo giúp các em vững vàng và trưởng thành trong đời sống đức tin. Bộ sách giáo lý Hồng Ân áp dụng cho việc dạy và học giáo lý trong toàn giáo phận và được Đức cố Giám mục Phaolô Maria Nguyễn Minh Nhật công bố chính thức trong văn thư năm 1997 . Năm 2016, Đức cha Giuse Đinh Đức Đạo, giám mục giáo phận Xuân Lộc xác định trong văn thư giới thiệu về Thủ bản Giáo lý căn bản dành cho ba Khối giáo lý: “Bộ sách Giáo lý Hồng Ân là lời tạ ơn của Giáo phận, khởi đi từ dịp Ngân khánh thành lập Giáo phận năm 1990 đến nay, đã mang lại nhiều hoa trái trong đời sống đức tin của nhiều thế hệ”. Như thế, trải qua bao thời gian, bộ giáo án giáo lý Hồng ân đã được các vị có trách nhiệm luôn cập nhật, thăng tiến cho thích hợp với hoàn cảnh, nhu cầu cuộc sống để phần nào đáp ứng cho việc giảng dạy và giáo dục đức tin cho tín hữu, cách riêng cho thiếu nhi trong giáo phận nhà. Bộ giáo án Giáo Lý Hồng Ân 2018 mà chúng ta đang áp dụng cho thủ bản mới của 3 cấp giáo lý, là một nỗ lực cố gắng của Ban Huấn giáo giáo phận, để có tài liệu chắc chắn và trung thành với giáo huấn của Hội Thánh, đặc biệt hướng dẫn giáo lý viên và học viên đi vào 3 chiều kích “Hiệp thông”với Thiên Chúa, với Hội Thánh và với mọi người theo ý hướng của Đại Hội Giáo Lý Toàn Quốc Việt Nam năm 2017 đề ra. Đức Thánh Cha Phanxicô nhắc chúng ta xin ơn Chúa Thánh Thần để có thể ra đi, đến gần mọi người mà lắng nghe và bắt đầu thi hành sứ vụ gieo vãi hạt giống Lời Chúa từ hoàn cảnh cụ thể trong cuộc sống chứ không phải lý thuyết. 2. HÌNH THỨC, BỐ CỤC VÀ NỘI DUNG GIÁO LÝ HỒNG ÂN Đức nguyên Giáo hoàng Benedicto XVI khuyến khích: Do tính cấp bách hiện nay về giáo dục đức tin, cần đổi mới việc dạy giáo lý, đổi mới cách thông truyền đức tin cho người trẻ… Ban Huấn giáo Giáo phận nỗ lực tìm hiểu để canh tân Bộ Sách Giáo Lý Hồng Ân sao cho dễ đọc, dễ học và nội dung phù hợp cho thiếu nhi theo đúng độ tuổi, văn hóa địa phương để phần nào làm cho các em hiểu các chân lý đức tin và thêm yêu mến Chúa. a. HÌNH THỨC Bộ sách trình bày đẹp, rõ ràng với những hình ảnh phụ họa. Sách giáo án và thủ bản có bìa sách giống nhau. Màu bìa sách có mùa giống khăn Thiếu nhi của từng cấp Tiến trình lên lớp được chia thành 2 phần: HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO LÝ VIÊN & HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC VIÊN b. BỐ CỤC Bộ Sách Giáo Lý Hồng Ân mới giữ lại một số câu như trong thủ bản trước. Sắp xếp chủ đề của 3 cấp giáo lý theo Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo. Thay đổi một số từ ngữ trong văn bản cho phù hợp với “Bản Hỏi Thưa Giáo lý Hội Thánh Công Giáo” của UBGLĐT trực thuộc Ủy ban Giáo Lý Đức Tin trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, 2013. 3. NỘI DUNG “Mục đích của việc dạy giáo lý là mở rộng sự hiểu biết về mầu nhiệm Đức Kitô dựa vào Lời Chúa, để tất cả nhân loại được thấm nhuần bởi Lời ấy. Được biến đổi bởi tác động của ân sủng thành một tạo vật mới, như thế Kitô hữu tự mình theo Đức Kitô và học hỏi càng ngày càng nhiều trong Hội Thánh để suy nghĩ như Người, phán đoán như Người, hành động theo mệnh lệnh của Người, và hy vọng như Người mời gọi chúng ta” (Thông điệp Dạy Giáo Lý số 20) Vì thế, Giáo án Giáo Lý Hồng Ân trung thành sách Giáo lý của Hội thánh Công giáo ngay trong cấu trúc, nội dung lẫn ngôn ngữ, trình bày cách sống động lịch sử cứu độ và các nội dung đức tin của Giáo Hội, để đào sâu đức tin của mỗi người theo từng giai đoạn theo hình xoắn ốc. Giáo án Giáo Lý Hồng Ân 2018 đặc biệt chú ý đến vị thế của Lời Chúa: Trong Bộ giáo án này, chúng ta sẽ gặp thấy nhiều hoạt động nhằm giúp học viên làm quen, tiếp xúc và đi sâu vào Lời Chúa, vì Kinh Thánh là linh hồn của việc giảng dạy giáo lý, và đặc tính trung tâm của Lời Thiên Chúa, là việc dạy giáo lý, 4. PHƯƠNG PHÁP TRÌNH BÀY Sách Giáo án Giáo lý Hồng Ân 2018 áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, hay còn gọi là phương pháp giáo dục chủ động, là những phương pháp, cách thức, kỹ thuật khác nhau giúp cho lớp học trở nên sinh động và hấp dẫn, tạo cho cơ hội cho học viên được tham gia làm việc một cách chủ động và sáng tạo. Phương pháp giáo dục tích cực nhấn mạnh học viên là trung tâm trong quá trình dạy học, người dạy giữ vai trò định hướng, dẫn dắt. Phương pháp này đòi hỏi giáo lý viên và học viên cần phải tư duy và nỗ lực làm việc để người thầy trở nên người điều phối, người đánh giá, người lập kế hoạch cho học viên giáo lý tham gia khám phá, tìm kiếm và thực hiện điều mình đã học, dễ dàng dẫn đến sự hiệp thông với Chúa, với Hội Thánh và với tha nhân … II. GIÁO LÝ VÀ PHONG TRÀO THIẾU NHI THÁNH THỂ 1. PHONG TRÀO THIẾU NHI THÁNH THỂ a. Bản chất : Phong Trào Thiếu Nhi Thánh Thể là một đoàn thể Công giáo giúp thăng tiến và thực hành sống đạo cho các em Thiếu nhi. b. Mục đích : Đào luyện thanh thiếu nhi về 2 phương diện tự nhiên và siêu nhiên để họ trở thành những con người kiện toàn và những Kitô hữu hoàn hảo. c. Tôn chỉ: Điều 5 Nội Quy nêu rõ: “Tôn Chỉ của PT TNTT là Sống Lời Chúa và kết hợp với Chúa Giêsu Thánh Thể trong sự Cầu Nguyện, Rước Lễ, Hy Sinh và Làm Tông Đồ. Nhất là làm tông đồ cho giới trẻ như Thánh Công Đồng Vatican II dạy: “Giới trẻ phải làm tông đồ trước tiên và trực tiếp cho giới trẻ” (TĐGD, 12); như vậy:  Thánh Kinh và Thánh Thể là nền tảng và tôn chỉ của Phong trào. Các em được hướng dẫn để sống Lời Chúa và kết hợp với Chúa Giêsu Thánh Thể trong tinh thần Cầu nguyện, Rước lễ, Hy sinh và Làm việc tông đồ.  Lòng tôn sùng Mẹ Maria để Mẹ dẫn đưa các em đến với Chúa.  Sống noi gương các thánh tiền nhân là các Anh Hùng Tử Đạo Việt Nam.  Sống gắn bó với Giáo Hội và việc tông đồ bằng sự yêu mến và vâng phục Đức Thánh Cha vị thủ lãnh của Phong trào. 2. ÍCH LỢI CỦA PHONG TRÀO THIẾU NHI THÁNH THỂ TRONG GIÁO LÝ - Phong Trào lấy Lời Chúa làm NỀN TẢNG, là chất liệu đặc biệt để giáo dục, thánh hóa và hướng dẫn giới trẻ, làm chứng nhân Tin Mừng trong môi trường sống của mình. Mọi sinh hoạt phải lấy Thánh Kinh làm gốc, lấy Giáo huấn của Giáo hội Công giáo làm nền mới đi đúng hướng của Phong Trào. - Huấn Giáo gồm hai việc • Truyền thông đức tin • Giáo hoá đời sống giúp con người trở nên Kitô hữu, làm con Thiên Chúa và là một Kitô khác - Như vậy, Phong Trào TNTT hỗ trợ những phương tiện làm sinh động hóa và cụ thể hóa bài giáo lý. Đức Kitô là trung tâm điểm của đời sống cá nhân từng thành viên của Phong Trào. - Qua Phong trào TNTT, giáo lý được đưa vào cuộc sống. Bầu khí Kinh Thánh được mở rộng với những nơi các em TNTT đến. Chúa được đưa vào đời với một sắc thái trẻ trung, năng động. Giáo lý không còn ở trên cái đầu, nhưng đi sâu xuống con tim và lan tỏa trong cuộc sống đời thường.

CHUẨN BỊ CHO THIẾU NHI XƯNG TỘI – RƯỚC LỄ LẦN ĐẦU Chúa nhật này chúng ta sẽ cử hành lễ trọng, kính Mình Máu Thánh Chúa Kitô. Đây là ngày đặc biệt tôn kính Chúa Giêsu ngự thật trong Bí tích Thánh Thể. Thánh Lễ và Bí tích Thánh Thể do chính Chúa Giêsu thiết lập. Thánh lễ này tái diễn và làm sống lại Thánh lễ Chúa Kitô đã dâng xưa trên thập giá để tiếp tục chuyển thông ơn cứu rỗi cho mọi người, mọi thời và mọi nơi. Khi rước lễ, ta không chỉ ăn Chúa Kitô cách biểu tượng và mầu nhiệm, mà lá chính sự đón tiếp một cách hữu hình và vật chất chính Chúa Kitô. Đó là sự kỳ diệu và mầu nhiệm của bí tích Thánh Thể mà ta đã cảm nghiệm, phải đón nhận và trao ban cho thiếu nhi khi giúp các em rước lễ lần đầu tiên trong đời Kitô hữu. Dựa trên cuốn HỒNG ÂN HUẤN GIÁO của TGM Xuân Lộc xuất bản năm 2005 trang 136 và 773 về việc chuẩn bị cho lớp lãnh nhận Bí tích Hòa Giải và Thánh Thể lần đầu, xin được chia sẻ như sau: Trong huấn giáo, cụ thể trong việc dạy giáo lý cho thiếu nhi, một trong những công việc quan trọng, khó khăn đòi hỏi sự kiên trì, nhẫn nại chịu đựng, thậm chí áp lực cho người dạy giáo lý nhiều nhất đó là chuẩn bị cho các em xưng tội – rước lễ lần đầu. Độ tuổi thích hợp cho các em hiện nay thường là 7 – 8 tuổi trở lên vì ở độ tuổi này các em phần nào đã có khái niệm và được huấn luyện đức tin sơ khởi (giai đoạn học giáo lý Khai tâm) và khả năng đón nhận, phán đoán các hành vi luân lý, tâm linh. Ở độ tuổi này, các em nhận biết Thiên Chúa là Cha rất nhân từ, yêu thương và gần gũi. Các em cũng học biết Chúa Giêsu yêu thương và chết cho các em được sống vui; không những thế, Chúa còn tiếp tục ở lại với các em qua Mình Thánh mà các em được chiêm ngưỡng khi đến nhà thờ, trong nhà chầu và trên bàn thờ khi linh mục cử hành Thánh lễ. Các em sẽ được học biết cầu nguyện với Chúa Thánh Thần, Đấng luôn ở bên, gìn giữ, nhắc các em sống ngoan, không phạm tội làm mất lòng Chúa. Phần việc của chúng ta, những người giúp các em chuẩn bị lãnh nhận ân sủng của Bí tích Hòa Giải và Thánh Thể chúng ta chỉ có thể cầu nguyện, phó dâng các em cho Chúa Thánh Thần hướng dẫn, khai mở và tìm cách tốt nhất giúp các em theo từng bước: I. CHUẨN BỊ XA 1. Học Giáo Lý Đến Bàn Tiệc Thánh (2-3 năm tùy theo mục vụ giáo xứ) 2. Ý thức mình thuộc về Hội Thánh , yêu mến và xây dựng Hội Thánh. 3. Khao khát đón rước Chúa Giêsu Thánh Thể, quà tặng vô giá Thiên Chúa ban để nhớ đó ta được biến đổi nên tốt hơn cho con người và xã hội. II. CHUẨN BỊ GẦN 1. Khoảng ba tháng trước ngày trọng đại 1.1. Liên hệ với Cha xứ về cách tổ chức khi nào? Thế nào? 1.2. Kiểm tra Sổ Gia Đình Công Giáo 1.3. Lập danh sách cụ thể các em đủ điều kiện Xưng tội – Rước lễ lần đầu 1.4. Tổ chức họp phụ huynh 2. Tĩnh tâm 2.1. Riêng cho đối tượng chính – chung với đoàn Thiếu nhi – với phụ huynh 2.2. Chủ đề: Thánh Thể - Bí tích Hiệp thông/ Tình yêu 2.3. Tập xét mình và xưng tội 3. Liên hệ các nơi tổ chức lễ cho các em đầy đủ - ổn định III. XƯNG TỘI LẦN ĐẦU “Ai bảo mình vô tội thì người ấy là kẻ nói dối hoặc bị mù”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói như thế với các tín hữu tham dự buổi đọc kinh Truyền tin trưa Chúa nhật thứ nhất Mùa Chay (22/02/2015); ngài nói thêm: người Công giáo cần phải xưng tội, bởi vì ai cũng cần được tha thứ tội lỗi, tha thứ những cách “chúng ta suy nghĩ và hành động trái với Phúc Âm”. Xưng tội chính là lúc hoán cải chân thành, là lúc bày tỏ niềm tin tưởng vào Thiên Chúa là Đấng sẵn sàng tha thứ cho con cái mình và giúp chúng quay về con đường theo bước Chúa Giêsu. Thật ra để nhận biết và xưng tội sốt sắng không dễ một chút nào trong thực tế, nhất là xu hướng tương đối hóa như hiện nay làm các em mất ý thức rất nhiều về tội và sự dữ. Ví dụ: các em vẫn lấy tiền của bố hay đồ dùng trong cửa hàng của mẹ sử dụng, cho bạn bè mà không xin phép, vì nghĩ đó là của cha mẹ, … vào siêu thị ăn tại chỗ mà không tính tiền sau đó, .. Các em chỉ xưng tội sốt sắng, hiệu quả khi các em xét mình rõ ràng, nghiêm túc 1. Cách thức và bản xét mình  Thinh lặng, nghĩ đến Chúa (Nhà thờ là nơi lý tưởng nhất cho các em xét mình)  Khung cảnh êm với nền nhạc nhẹ cũng giúp các em hồi tâm xét mình  Thời gian cũng là một yếu tố làm cho các em xét mình qua loa, nên đừng hối thúc các em nhanh lên để vào xưng tội  Tội các em thật nhiều khi các em xưng tội, đừng gây áp lực làm chúng sợ. 2. Giúp các em ăn năm dốc lòng chừa . Khi các em được biết và ý thức tội là điều xấu, làm mất lòng Chúa vì đã xúc phạm đến Ngài, thì cũng là lúc trẻ hy vọng được Chúa thứ tha, có nghĩa là trẻ muốn làm hòa với Chúa. Hãy khơi gợi lòng thống hối, ý thức tinh thần đổi mới con người và tình thương Chúa luôn tha cho chúng ta như Đức Thánh Cha Phanxicô trong trang đầu tiên của Tông huấn Niềm Vui Tin Mừng, ngài nhắc: Thiên Chúa không bao giờ mệt mỏi khi tha thứ, chí có chúng ta mất kiên nhẫn khi cầu xin Ngài.. 3. Vào tòa giải tội 4. Hướng dẫn các em làm việc đền tội ngay, tránh trường hợp các em quên. Tâm tình của em là tạ ơn Chúa đã ban ơn giao hòa và thầm thĩ nguyện xin: Lạy Chúa, con hết lòng cám ơn Chúa, vì hôm nay Chúa đã tạo điều kiện để con được hưởng ơn tha thứ của Chúa. Chúa đã tha các tội lỗi con đã phạm trong những ngày qua. Xin Chúa gìn giữ con luôn sống trung thành yêu mến Chúa, đừng để con phạm tội làm mất lòng Chúa. Amen. Ở lại một chút trong thinh lặng rồi ra về, không ảnh hưởng đến bầu khí thinh lặng thánh của các bạn chưa – đang xưng tội IV. RƯỚC LỄ LẦN ĐẦU Thường các em sẽ không rước lễ lần đầu ngay sau khi xưng tội lần đầu (lãnh nhận Bí tích Hòa giải/Thống hối). Các em chỉ xứng đáng lãnh nhận Mình Máu Thánh Chúa sau khi đã hiểu và được chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng trong tâm hồn và các nghi thức phụng vụ bên ngoài trang nghiêm, sốt sắng khi lãnh nhận Bí tích Thánh Thể . 1. Thời gian chuẩn bị:  Khoảng hai tuần sau khi Xưng tội lần đầu; nhưng để thuận tiện trong mục vụ, có giáo xứ tổ chức cho các em Rước lễ lần đầu ngay Thánh lễ hôm sau.  Giúp các em hiểu “cấu trúc” Thánh lễ , ý nghĩa cử chỉ, tư thế trong Thánh lễ để dâng lễ sốt sắng, trang nghiêm.  Tập cho các em chiêm ngưỡng, yêu mến Chúa Giêsu Thánh Thể, đặc biệt trang nghiêm khi lãnh nhận Mình Thánh Chúa. 2. Những điều lưu ý cho các em ý thức:  Hiệp lễ hay rước lễ là tiếp nhận Mình và Máu Thánh Chúa Kitô dưới hình bánh và rượu. Rước lễ dù chỉ nguyên tiếp nhận hình bánh mà thôi cũng là hiệp lễ đầy đủ Chúa Kitô. (x. Youcat trang 177)  Rước Chúa phải có tâm hồn trong sạch không mắc tội. Chúa ngự vào tâm hồn và biến đổi ta nên giống Chúa, biết tin kính Thiên Chúa là Cha; biết yêu thương, thảo kính ông bà, cha mẹ; biết khiêm tốn phục vụ như Chúa  Rước Chúa là được hiệp thông với các bạn bè và mọi người nên ta phải biết cảm thông, chia sẻ và tha thứ cho những người làm buồn lòng ta.  Chúa Giêsu ngự thật, sống động và liên lỉ trong Thánh thể, trên bàn thờ trong Thánh lễ và trong nhà chầu nên ta phải trng nghiêm khi tham dự phụng vụ Thánh, biết cầu nguyện, thưa chuyện và lắng nghe tiếng Chúa. 3. Chuẩn bị Thánh lễ:  Xếp chỗ trong các em ngồi đẹp trong thánh đường  Tập cho các em bước đi lên – xuống trong Thánh lễ  Tập hát cộng đồng, đáp ca trong Thánh vịnh cho một em lĩnh xướng  Tập đọc sách, lời nguyện cộng đoàn, lời tri ân sau Thánh lễ  Tập dâng lễ vật  Trang trí bàn thờ, bàn quỳ rước lễ (nếu có)  Chụp hình, quay phim  Quà lưu niệm, hình lưu liện chung – riêng 4. Hiệp lễ:  Chuẩn bị:  Tâm hồn: sạch tội trọng, có lòng khát khao rước Mình Thánh Chúa và giữ chay Thánh thể (45’ – 1 giờ đồng hồ).  Thân xác: sạch sẽ, quần áo gọn gàng, tươm tất.  Rước lễ:  Đọc Kinh Dọn mình rước lễ  Bước đi trang nghiên, cung kính  Khi nhận Mình Thánh Chúa thưa to: Amen!  Cách rước Chúa:  Bằng tay: tay phải nâng bàn tay trái mở ra để rước Chúa. Sau khi nhận Mình Thánh Chúa, tay phải đưa ngay vào miệng.  Bằng miệng: mở miệng vừa đủ để đón nhận Mình Thánh Chúa.  Sau khi rước lễ:  Ý thức Chúa đang ngự trong lòng, cảm tạ Chúa và xin Chúa thánh hóa, chữa lành các vết thương trong tâm hồn do tội lỗi gây nên.  Chung lời ca tiếng hát hiệp lễ  Đọc Kinh Cám ơn sau rước lễ Xin duy trì nơi chúng con sự hiệp nhất trong tình yêu Ngài. Amen!

 

DẪN NHẬP: “Hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ của Thầy” (Mt 28, 19a)

 

I.                  VIỆC CANH TÂN GIÁO LÝ

A.    TRONG HỘI THÁNH.

1.     Đáp ứng nhu cầu giáo dục đức tin trong HT, vì dạy GL là ưu tiên hàng đầu trong sứ vụ mục vụ của Hội Thánh (Th DGL số 1).

a.     Thánh GH Gioan Phaolô II: Tông huấn “Việc dạy giáo lý trong thời đại chúng ta” (16/10/1979)

b.     Thánh Bộ Giáo sĩ: Hướng dẫn tổng quát về việc dạy Gíao lý (15/8/1997)

c.      Sách GLHTCG (1992) àToát yếu sách GLHTCG (2005)  àYoucat (2011)  à docat (2017)   …Tất cả là để đáp ứng nhu cầu giáo dục đời sống đức tin trong Hội Thánh hôm nay

B.    TRONG GIÁO HỘI VIỆT NAM:

Bộ giáo lý hồng ân

1.     Sách “Bản hỏi Thưa Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo” 2013

2.     HĐGMVN: Hướng dẫn tổng quát về việc dạy giáo lý tại VN.2017

2.     ĐHGL toàn quốc lần V 2017 tại TGMXL với chủ đề: “Đào tạo giáo lý viên nên con người  hiệp thông”: tức là giúp học viên giáo lý viên bước vào sự hiệp thông với Thiên Chúa, với Hội Thánh và với mọi người, để từ kinh nghiệm ấy họ biết dạy giáo lý theo mô hình hiệp thông.

C.    TRONG GIÁO PHẬN XUÂN LỘC:

1.       Bộ sách giáo lý Hồng Ân gồm 3 cấp được thai nghén, sinh ra và lớn lên như “hạt giống nảy mầm” giữa hoàn cảnh đổi thay biến động của đất nước,nó khởi đầu thật khiêm tốn, nhiều lúc như phải “giấu mặt ẩn mình”, không thiếu lúc gian nan “thay mưa mùa, Chúa đổ toàn mưa đá”, nhưng rồi chính Chúa lại dẫn bước để Bộgi áo lý Hồng Ân có thể xuất đầu lộ diện một cách chính thức và đem lại niềm vui cho giáo phận như tác giả Tv 126,5: “Ai nghẹn ngào ra đi gieo giống, mùa gặp mai sau khấp khởi mừng”, khi ĐC Phaolô Maria Nguyễn Minh Nhật, GMGPXL vào năm 1997  với văn thư công bố cho toàn giáo phận: “Đây là Giáo lý căn bản tối thiểu cho mọi người tín hữu trưởng thành vào thiên niên kỷ thứ 3. Vì thế, tất cả những người có trách nhiệm giáo dục Đức tin đều nhất thiết sử dụng sách GLHÂ vào chương trình giảng dạy và giáo dục đức tin tại các giáo xứ, giáo họ. Chỉ những ai đã học xong cuốn GLCG ít nhất 3 cấp giáo lý thiếu nhi này mới được học Giáo lý Hôn phối và tiến hành hôn lễ”.

2.     Trải qua bao thời gian, bộ giáo án giáo lý Hồng ân đã được các vị có trách nhiệm luôn cập nhật thăng tiến cho thích hợp với hoàn cảnh, nhu cầu cuộc sống. Riêng Bộ giáo án GLHÂ 2018 mà chúng ta sắp áp dụng cho thủ bản mới của 3 cấp, là một nỗ lực cố gắng của Ban Huấn giáo giáo phận, để có tải liệu chắc chắn và trung thành với giáo huấn của Hội Thánh, đặc biệt hướng dẫn giáo lý viên và học viên đi vào 3 chiều kích “Hiệp thông”với Thiên Chúa, với Hội Thánh và với mọi người theo hướng của ĐHGLTQ tại VN năm 2017 đề ra.

a.     Hình thức: Sách đẹp, trình bày rõ ràng với những hình ảnh phụ họa.  Tiến trình lên lớp được chia thành 2 phần: HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO LÝ VIÊN / HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC VIÊN

b.     Bố cục: Vẫn giữ số câu, phân đoạn và chủ đề của 3 cấp theo sách Thủ bản GLHÂ trước đây, chỉ thay đổi một số từ ngữ, hoặc thêm một câu nào đó cho thích hợp với  “Bản Hỏi Thưa Gíao lý Hội Thánh Công Giáo” của UBGLĐT trực thuộc HĐGMVN.2013.

c.      Nội dung: Dựa theo SGLHTCG, trình bày cách sống động lịch sử cứu độ và các nội dung đức tin của Giáo Hội, để đào sâu đức tin của mỗi người theo từng giai đoạn thích hợp (3 cấp GLHÂ) theo hình soắn ốc.

GA.GLHA 2018 đặc biệt chú ý đến vị thế của Lời Chúa: Trong Bộ giáo án này, chúng ta sẽ gặp thấy nhiều hoạt động nhằm giúp học viên làm quen, tiếp xúc và đi sâu vào Lời Chúa, vì Kinh Thánh là linh hồn của việc giảng dạy giáo lý, và đặc tính trung tâm của Lời Thiên Chúa, là việc dạy giáo lý, nên tự bản thân các GLV “phải thấm nhuần và nắm vững tư tưởng, tinh thần và các thái độ Kinh Thánh và Tin Mừng” , bởi ví chúng ta không thể cho cái mình không có. “Không biết Kinh Thánh là không biết Chúa Kitô” (T. Giêronimo).

“Quả thật, Kinh Thánh, với tư cách là ‘Lời Thiên Chúa được viết dưới sự linh hứng của Chúa Thánh Thần’ và Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, với tư cách là cách thế diễn tả đương thời Truyền thống sống động của Giáo Hội và là nguyên tắc chắc chắn để giáo huấn đức tin, cả hai, mỗi bên theo cách thức và uy thế riêng, đều được mời gọi chúng ta quan tâm để làm phong phú việc giảng dạy giáo lý trong Giáo Hội và đưa chúng ta vào sự hiệp thông với Thiên Chúa, với Hội Thánh và giữa chúng ta với nhau, điều này sẽ thực hiện được nhờ Lời Thiên Chúa, vì Lời Chúa là nguồn mạch bất tận luôn đổi mới. (x Th DGL số 74)

d.     Phương pháp trình bày: Sách Giáo án GLHÂ 2018 áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, hay còn gọi là phương pháp giáo dục chủ động,  là những phương pháp, cách thức, kỹ thuật khác nhau giúp cho lớp học trở nên sinh động và hấp dẫn, tạo cho cơ hội cho học viên được tham gia làm việc một cách chủ động và sáng tạo – trong đó người học là trung tâm trong quá trình dạy học, người dạy giữ vai trò định hướng, dẫn dắt.

Chuyển từ phương pháp  giảng dạy một chiều, như chúng ta thường dạy ở nhiều nơi trước đây sang phương pháp giảng dạy tích cực,  không chỉ là một quá trình chuyển biến phương pháp - mà cón là quá trình chuyển biến chất lượng và hiệu quả học tập. Do đó cả giáo lý viên và học viên đều cần phải tư duy và nỗ lực làm việc để người dạy không chỉ là người thầy mà còn là người tạo điều kiện, người cố vấn, người điều phối, người đánh giá, người lập kế hoạch giúp cho học viên giáo lý tham gia khám phá, tìm kiếm và thực hiện điều mình đã học,  hầu giữa GLV và HV có một sự tương tác thân tình, dễ dàng dẫn đến sự hiệp thông với Chúa, với Hội Thánh và với con người …

 

II.                VAI TRÒ CỦA GÍAO LÝ VIÊN:

Áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, vai trò GLV thật quan trọng, tất cả đều cần đến sự hy sinh tích cực hướng dẫn của GLV: “không thầy đố mày làm nên”, câu nói nghe nôm na nhưng lại nói lên giá trị cần thiết của vai trò GLV, sẵn sàng chấp nhận thay đổi, chấp nhận rời bỏ những thói quen để thực hiện một điều tốt hơn, dầu phải mất thời gian.  Cụ thể, chính sự thay đổi phương pháp này đòi chúng ta phải thay đổi cách dạy và học như thế nào để có hiệu quả. Đôi khi việc áp dụng phương pháp giảng dạy  tích cực này hay còn gọi là phương pháp trực quan nghĩa là sử dụng bảng, chữ viết, tranh, ảnh, hình vẽ, sơ đồ, bảng biểu, hay một đoạn video clip, phim tư liệu .v.v  bắt buộc chúng ta dành thời gian nào đó để đầu tư, chuẩn bị…Ngay cả việc sử dụng phương tiện hỗ trợ trong bài giảng chủ yếu là tấm bảng quen thuộc hàng ngày cũng sẽ được tận dụng cach hiệu quả và có sức thuyết phục thật sự khi được kết hợp sinh động với các phương pháp giảng dạy khác .

Điều này được thực hiện bằng cách GLV phân nhóm, đặt câu hỏi, nêu chủ đề thảo luận ….để khuyến khích tính chủ động, tích cực tham gia học tập, khai thác nội dung giáo lý của học viên.

Thực hiện phương pháp giảng dạy  tích cực này có thể gây cho GLV một áp lực vì phải chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, chu đáo hơn cho một tiết học giáo lý, nhưng chắc chắn nó đem lại ích lợi và nâng cao chất lượng cho việc truyền đạt và học giáo lý của Chúa, đồng thời giảm bớt được những giải thích dài dòng không cần thiết, và tăng thêm sự tích cực, sự hiệp thông của học viên đối với Chúa, với Hội thánh và với tha nhân trong một tiết học giáo lý.

Muốn thực hiện được phương pháp giảng dạy tích cực này, GLV cần trang bị cho mình những kiến thức, kỹ năng cụ thể về việc sử dụng những phương tiện hỗ trợ giảng dạy và học tập, để giúp chúng ta có thể thực hiện giờ giảng dạy giáo lý tốt  hơn theo các phương pháp hiện đại một cách hiệu quả, vì hiện nay các học viên giáo lý của chúng ta đã từng tiếp xúc, làm quen với lối giảng dạy này tại các môi trường giáo dục văn hóa. Tuy nhiên, thực hiện được phương pháp giảng dạy tích cực này đều do sự nhiệt thành học hỏi chuẩn bị của giáo lý viên: “không có gì tốt mà dễ cả”, “95% sự thành công là nhờ ở cố gắng”.

III.             CÁCH THỰC HIỆN tại lớp giáo lý:

a)    GLV đến lớp sớm để chuẩn bị các phương tiện (phải dành thời gian chuẩn bị các công cụ trực quan)

b)    Các hình vẽ, tranh ảnh, biểu bảng,… phải dễ hiểu, sát với chủ đề và nội dung giáo lý muốn tình bày. Ưu tiên cho những gì liên hệ đến Kinh Thánh, lịch sử Hội Thánh, các thánh…

c)     Hình ảnh, bảng biểu được hiển thị theo thứ tự trình bày.

d)     Các hình ảnh bảng biểu phải được sắp xếp ở vị trí dễ quan sát

e)     Sử dụng ngôn từ phải chính xác, rõ ràng để người học hiểu đúng nội dung muốn truyền đạt.

f)      Chuẩn bị những phương tiện phù hợp để có thể treo, ghim, dán tranh ảnh, hình vẽ. Chữ viết và hình ảnh đủ lớn để mọi người có thể nhìn dễ dàng.

g)     Những nội dung chính, cốt lõi, quan trọng nên được hiển thị suốt buổi học.

h)    Cuối giờ, kiến thức được tổng hợp trên bảng và trong vở của học viên để nội dung giáo lý thấm sâu vào mỗi học viên sau mỗi hoạt động.

IV.  LỢI ÍCH CỦA PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TÍCH CỰC :

Kiến thức lý thuyết có thể được học viên ghi nhớ trong những giờ kiểm tra, nhưng sau khi thi xong, kiến thức đó sẽ biến mất. Tất cả những gì chúng ta học phải giúp chúng ta lý giải về cuộc sống của người Kitô hữu,  để từ đó tìm kiếm phương hướng thay đổi chính mình sống theo cung cách của Tin Mừng là điều quan trọng, hầu có thể gặp gỡ Thiên Chúa và tha nhân.

Cha ông ta dạy: “Trăm nghe không bằng một thấy”. Các nhà sư phạm Đức có câu: “Một bức tranh hơn cả ngàn lời nói”; Lý thuyết và thực hành phải gắn bó với nhau như ngày với đêm.  Đức Phanxicô trong Tông huấn “Niềm vui Tin Mừng” đã nói: “Muốn bài giảng của chúng ta phong phú và hấp dẫn hơn. Một trong những điều quan trọng nhất là học cách sử dụng hình ảnh…các hình ảnh giúp người nghe nhiều hơn trong việc quí chuộng và chấp nhận sứ điệp chúng ta muốn truyền đạt. Một hình ảnh hấp dẫn có thể làm cho người nghe cảm nếm được sứ điệp, đánh thức ước muốn và đánh động ý chí hướng tới Tin Mừng” (Th NVTM số 157)

 Nhưng chúng ta phải cẩn thận trong việc chọn lựa hình ảnh, truyệt đối phải tránh: làm cho tiết học trở thành như một buổi triển lãm tranh ảnh tùy hứng…!

Ngoài những ích lợi trên, con còn thấy có những ích lợi sau:

-         Phát huy óc sáng tạo và năng động cho học viên

-         Rèn luyện ý thức tập thể, tính tương trợ và đoàn kết

-         Tạo sự gắn bó với các học viên

-         Phát huy những tài năng mới.

V.     KẾT LUẬN:

·        Khi thi hành sứ vụ dạy giáo lý, GLV sẽ bước vào một mạng lưới tương quan (Linh mục, tu sĩ, các bạn GLV, phụ huynh, học viên…). Vì thế, để có thể phục vụ tốt, GLV cần thiết lập những tương quan hiệp thông với mọi người, được khởi đi từ sự hiệp thông với Thiên Chúa, với Giáo Hội, như thế mối tương quan mới có thể bền chặt và lợi ích thiết thực cho việc giáo dục đức tin

·        Để canh tân việc dạy giáo lý theo chiều kích hiệp thông, chúng ta phải dũng cảm mở lòng mình ra cho hoạt động Thánh Thần, để nhờ quyền năng Thánh Thần, chúng ta mới có thể trở thành người loan báo Tin Mừng đầy Thánh Thần thực sự, vì không ai có thể cho cái mình không có.

·        Việc sử dụng những phương pháp và kỹ năng sư phạm hiện đại phải thực sự là phương tiện tốt để truyền thông toàn thể chứ không phải chỉ một phần “các lời ban sự sống đời đời” và “các con đường sống”.(Th DGL số 31)

·        Muốn sử dụng giáo án Giáo Lý Hồng Ân 2018 cách tốt nhất, các bạn GLV  cần ý thức chuẩn bị giáo án một cách tích cực, cho dầu giáo trình đã được chuẩn bị sẵn, vì đó là một nhiệm vụ hết sức quan trọng đòi chúng ta phải dành một lượng thời gian dài cho việc cầu nguyện, tra cứu, suy tư và óc sáng tạo mục vụ. Chúng ta hãy chiêm ngắm, lắng nghe và bước theo Đức Giêsu khi người đồng hành với hai môn đệ Emmau, đó là biểu thị khuôn mẫu của việc dạy giáo lý “Hiệp thông” giữa thời đại chúng ta (x Th NVTM số 145; x Th Lời TC số 75).

·        Cầu chúc các bạn trở thành người loan báo Tin Mừng Cứu Độ tốt nhất của Đức Giêsu, Đấng vẫn là một, hôm qua cũng như hôm nay, và như vậy mãi mãi đến muôn đời (Dt 13, 8).

Sr. Maria Bùi Thị Bích Mai

Tài liệu tham khảo:

1.     Tông huấn “Việc dạy giáo lý trong thời đại chúng ta” (Thánh GH Gioan Phaolô II)

2.     Tông huấn “Lời Thiên Chúa”(Đức giáo hoàng Benedicto XVI)

3.     Tông huấn “Niềm vui Tin Mừng” (Đức giáo hoàng Phanxicô)

4.     Hướng dẫn tổng quát việc dạy giáo lý tại Việt Nam (HĐGMVV 2017).

5.     Tài liệu Đại Hội Giáo lý toàn quốc V (2017) tại TGM Xuân Lộc

6.     Cẩm nang Phương Pháp Sư phạm ( Nguyễn Thị Minh Phương, Phạm Thị Thúy, Lê Viết Chung)

 

Hôn nhân là một ơn gọi. Hai vợ chồng được mời trở nên hình ảnh sống động của Thiên Chúa qua phối hợp trong tình yêu (St 1, 26-18). Hơn nữa, Chúa Giêsu sống trần gian ba mươi ba năm, nhưng đã dành suốt ba mươi năm sống trong gia đình Nazaret. Cho thấy hôn nhân và gia đình có tầm mức quan trọng trong chương trình cứu độ.

Đứng trước ngưỡng cửa hôn nhân, đôi bạn nào cũng ấp ủ rất nhiều mộng ước. Tuy nhiên, khi nhìn đến hiện trạng “hoàn cảnh của các gia đình đang sống hiện có cả những khía cạnh tích cực và tiêu cực: một số khía cạnh là dấu chỉ cho thấy ơn cứu độ của Đức Kitô đang tác động trong thế gian, một số dấu hiệu khác là dấu hiệu cho thấy sự từ chối của con người” (FC 6). Cuộc sống đan xen giữa ánh sáng và bóng tối, không thiếu những dấu hiệu cho thấy sự thoái hóa đáng lo ngại như: bất hòa, ly hôn, ly thân ngày càng gia tăng; dẫn đến tình trạng con người không có “mái nhà chung”, hay “sống thử” trước hôn nhân, và nhiều vấn đề nan giải khác. Do đó, NHỮNG CHUẨN BỊ CẦN THIẾT CHO GIÁO LÝ HÔN NHÂN là điều chúng ta cần quan tâm.

1. Nội dung giáo lý

Để xây dựng gia đình tốt, cần chuẩn bị cho các bạn trẻ kỹ lưỡng trước khi thực sự kết hôn. Vì thế cùng với Giáo hội toàn cầu, các bạn trẻ muốn kết hôn tại các Nhà thờ cần phải ghi danh ít nhất là 6 tháng trước, tốt nhất là một năm trở lên. Ủy ban Giáo Dục Đức Tin trực thuộc Hội Đồng Giám Mục VN cũng hiểu được “tương lai nhân loại sẽ đến ngang qua gia đình” (GĐ86) nên cho chúng ta một chương trình giáo lý hôn nhân nhấn sâu hơn về ơn gọi hôn nhân và gia đình là Hội Thánh tại gia để bạn trẻ có một cái nhìn xuyên suốt về hôn nhân và gia đình, có thêm kiến thức tổng hợp về các luân lý, tâm lý, tính dục, xã hội để nhờ đó bạn trẻ thống nhất đời sống.

Nhưng trên thực tế cho thấy tại nhiều lớp giáo lý hôn nhân mà chúng ta có dịp hướng dẫn, không thiếu những bạn trẻ mặc dù sinh ra trong một gia đình Kitô giáo, đã được rửa tội, nhưng không được dạy giáo lý cho cẩn thận hay chưa hoàn thành quãng đường giáo lý khai tâm Kitô giáo, hoặc đã rời xa đức tin; hoặc khi còn là một em thiếu nhi, đã được học giáo lý phù hợp với tuổi, nhưng sau đó đã bỏ không hành đạo gì nữa, và khi đứng tuổi chỉ còn biết ấu trĩ về tôn giáo; đến những người do điều kiện sinh sống, không bao giờ được giáo dục về đức tin của mình, nên khi trưởng thành, họ chẳng khác gì người dự tòng xét về đời sống đức tin (x Th DGL 44).

Vì thế, ngoài chương trình giáo lý dù có sẵn thiết nghĩ chúng ta cần ôn lại kiến thức giáo lý căn bản trên trục : Tín lý – Bí tích và phụng vụ – luân lý để củng cố nền đức tin Kitô giáo; đồng thời cũng nên có các khóa học Dự Bị Hôn Nhân. Cùng chuẩn bị cho bạn trẻ: đời sống đức tin vững mạnh, trách nhiệm luân lý trong đời sống hôn nhân và gia đình, và Kỹ năng tâm lý đón nhận sự thật.

2. Chuẩn bị đời sống đức tin vững mạnh

Như đã nói ở trên, học viên lớp giáo lý hôn nhân lắm khi là những bạn trẻ đã bỏ học giáo lý nhiều năm, hay do nhiều năm không thực hành đạo nên kiến thức tôn giáo gần như quên hết. Vì thế việc đào sâu hơn kiến thức kitô giáo là điều cần thiết để “họ đứng vững,để sống trong một thế giới mà phần lớn không biết về Thiên Chúa hay tôn giáo, thường sa lầy trong sự lãnh đạm và sa lầy tất cả. Họ cần được hướng dẫn về Giáo lý để luôn sáng suốt và mạch lạc trong đức tin của mình, bình tĩnh và khẳng định mình là Kitô hữu và Công giáo, “nhìn thấy cái vô hình” và bám chặt vào cái tuyệt đối của Thiên Chúa đến nỗi họ có thể làm chứng về cái tuyệt đối này trong một nền văn minh duy vật chất, là nền văn minh chối bỏ Thiên Chúa”(Th DGL 57).

Hơn thế nữa, cần giúp bạn trẻ đi vào tương quan thân tình với Thiên Chúa qua những kinh nguyện sáng tối, những phút giây lắng động cầu nguyện với Thiên Chúa. Giáo Lý Viên cần nhấn mạnh giữa Lời Chúa và cuộc sống, để Lời Chúa làm nền tảng cho đời sống, vì Lời Thiên Chúa ở tại nguồn cội của hôn nhân và con người từ nguồn cội thì tốt lành, đã được tạo thành có nam có nữ, và được mời gọi để yêu thương nhau bằng một tình yêu trung thành, hỗ tương và phong phú (x St 2,4). Hơn nữa, Lời Thiên Chúa còn là một nâng đỡ quý báu giữa các khó khăn của cuộc sống lứa đôi và gia đình mà biết bao người không tìm ra lối thoát, để qua tình yêu chung thủy, quảng đại, bao dung và sự hiệp nhất gia đình, vợ chồng là những người đầu tiên công bố Lời Thiên Chúa cho con cái (x FC 6). Hơn nữa, chính Lời Chúa sẽ cho niềm tin của bạn trẻ lớn lên. Niềm tin lại gieo hai hạt giống quang trọng cho gia đình tương lai là hạt giống hướng thiện và hạt giống kính sợ. Nó là nền tảng xây dựng gia đình bền chặt và xây dựng một thế hệ tương lai tốt hơn. Do đó, chuẩn bị cho bạn trẻ bước vào đời sống gia đình có một đời sống đức tin vững mạnh là điều cần thiết hàng đầu. Đây cũng là bí quyết siêu nhiên, bí quyết đầu tiên làm nên hạnh phúc gia đình.

Ngoài ra thiết nghĩ, chúng ta cũng cần trang bị cho các bạn trẻ chuẩn bị bước vào đời sống gia đình khác tôn giáo, hay người bạn đời là tân tòng về các tôn giáo bạn, hiểu hơn văn hóa tập tục của tôn giáo bạn. Xác tín chân – thiện – mỹ trong đức tin Kitô giáo, để nhờ đó họ có khả năng thích ứng với môi trường sống và làm chứng nhân trong hoàn cảnh họ hiện diện.

3. Đào sâu trách nhiệm luân lý trong đời sống hôn nhân và gia đình.

Đời sống hôn nhân – gia đình là một ơn gọi và sứ mệnh cao quí đến từ Thiên Chúa. Thiên Chúa đã tạo dựng người nam và người nữ, nên ơn gọi hôn nhân được khắc ghi ngay trong bản tính của họ. Điều đó cho thấy, hôn nhân không phải chỉ là một định chế thuần tuý của con người, mà trước hết còn nằm trong chương trình của Thiên Chúa, khi Ngài dựng nên con người có nam có nữ, và mời gọi họ: “Hãy sinh sôi nảy nở cho nhiều, đầy mặt đất, và thống trị nó” (St 1,28).

Thế nhưng để ơn gọi và sứ mệnh cao quí trở nên ý nghĩa thì cần:

* Giáo dục và đào tạo về mặt nhân bản: Để biết quý chuộng các giá trị nhân bản đích thực, biết làm chủ bản thân và tôn trọng người khác phái.

Nhân bản là một trong những tiêu chuẩn chọn bạn trăm năm, các cụ ta thường nói “cái nết đánh chết cái đẹp”. Tính nết đây dựa theo cách sử sự, trưởng thành, lòng đạo đức, biết kính trên nhường dưới, đảm đang, hiền thục. Nó là hệ quả của vệc giáo dục nhân bản. Việc giáo dục nhân bản không thể một sớm một chiều nhưng phải là công việc từ xa để hình thành nhân cách nơi bạn trẻ.

Ngoài ra, cũng cần giúp bạn trẻ hiểu hôn nhân là một ơn gọi và là một sứ mạng đích thực, để từ đó các em dần dần khám phá ra ơn gọi của mình: hoặc tận hiến cho Thiên Chúa trong đời sống tu trì hoặc hướng về cuộc sống hôn nhân và gia đình

* Chuẩn bị tâm hồn thời gian đính ước:

Tình yêu là ơn gọi nền tảng và bẩm sinh của con người (x. GLHT 1604). Tình yêu cũng là yếu tố căn bản của hôn nhân. Sự trao tặng thân xác giữa hai vợ chồng chỉ có ý nghĩa khi thể hiện sự tự hiến chính mình vì tình yêu.

Nhiều bạn trẻ chưa hiểu rõ về ý nghĩa của việc trao tặng thân xác, và vì không chờ đợi nổi thời gian đính ước mà đi đến sống thử trước hôn nhân. Việc sống thử trước hôn nhân để lại trên tâm hồn bạn trẻ một vết thương nặng nề. Nếu tiến đến với nhau thì trong hôn nhân dễ đưa đến nghi ngờ nhau. Nếu không thể đến cùng nhau thì còn gây ra nhiều tổn thương vật chất, tinh thần, tâm lý, tình cảm… Vì thế, Giáo lý viên cần giúp các bạn trẻ biết chờ đợi đến khi thành hôn vì :

– Sự chờ đợi như vậy giúp bạn đào sâu thêm mối tương giao và tình yêu giữa hai người nam nữ. Quả thật vậy, quan hệ tình dục là một cách thức biểu lộ tình yêu, nhưng đó không phải là cách duy nhất. Để thắt chặt tình yêu, cần phải có thời gian tìm hiểu nhau. Nếu bạn chỉ nghĩ đến việc làm tình thì sẽ không còn thời giờ cần thiết để tìm cách biểu lộ tình yêu bằng những phương thức khác nhau. Hơn nữa, việc tập chờ đợi trong kiên nhẫn sẽ giúp bạn trẻ tự chế trong đời sống lứa đôi sau này. Vì cho dù đã thành hôn, nhiều khi bạn cũng phải kiên nhẫn trước khi đạt được điều bạn mong muốn.

–  Thời kỳ đính hôn, trên nguyên tắc, là thời kỳ thử thách và tìm hiểu nhau. Khoảng 50% những người kết hôn đã từng đính hôn hơn một lần trước đó. Điều này có nghĩa là người ta vẫn có thể rút lui hoặc thay đổi khi đã đính hôn với nhau và việc đính hôn không nhất thiết phải đi tới hôn nhân trong mọi trường hợp. Vì thế, nếu hai người đính hôn mà ăn ở với nhau thì họ khó lòng từ bỏ nhau ngay cho dù thấy có những xung khắc với nhau. Và điều này có ảnh hưởng tai hại đến cuộc sống chung sau này.

Việc tôn trọng lẫn nhau, tập chung thủy và hy vọng được đón nhận nhau như quà tặng của Thiên Chúa là điều cần thiết chuẩn bị cho một đời sống gia đình hạnh phúc.

Bên cạnh đó, nhiều bạn trẻ có thể dành nhiều thời gian để chuẩn bị cho ngày đính ước như: chụp hình, sắm đồ, gửi thiệp, đặt nhà hàng… nhưng dành thời gian cho tâm hồn lại rất ít. Có những đôi bạn trẻ vội vàng dọn tâm hồn vào tòa cáo giải chỉ một vài phút. Những chuẩn bị bên ngoài chỉ nhoáng qua sau ngày đính hôn sẽ hết. Nhưng đời sống gia đình không chỉ dừng lại ở ngay đấy mà còn là một chặng đường dài phía trước mở ra rất cần sự trợ lực của Thiên Chúa. Vậy chuẩn bị tâm hồn cho đôi bạn trẻ như Tôbia và Sara là điều cần thiết để gia đình được vững mạnh, bền lâu; được Thiên Chúa chúc phúc và ban ơn trợ lực.

4. Kỹ năng tâm lý đón nhận sự thật.

Qua Bí tích hôn phối, đôi bạn được mời gọi cộng tác vào công trình sáng tạo của Thiên Chúa qua việc sẵn sàng đón nhận con cái và giáo dục chúng nên người, tạo nên một tổ ấm phục vụ sự sống. Hơn nữa, tình yêu vợ chồng còn phong phú nhờ những hoa quả của đời sống luân lý, tinh thần và siêu nhiên được cha mẹ truyền lại cho con cái qua việc giáo dục. Theo nghĩa này, mục tiêu nền tảng của hôn nhân và gia đình là phục vụ cho sự sống và hạnh phúc (x.GLHT 1652-1653).Vậy việc giúp bạn trẻ ý thức trách nhiệm làm cha mẹ là tạo tiền đề cho bạn trẻ hiệp thông yêu thương nhau, cùng nhau hướng về một mối bận tâm là xây dựng gia đình hạnh phúc là điều cần thiết.

– Chuẩn bị một mái ấm riêng: Vậy việc chuẩn bị một mái ấm riêng cần có sự chuẩn bị của cả hai. Do đó, định hướng công việc và ổn định tài chính mà mỗi bạn trẻ là điều cẩn quan tâm. Chúng ta không thể mộng mơ trong ảo tưởng “Một túp lều tranh hai trái tim vàng”. Vì sau khi lập gia đình, bạn trẻ còn phải chuẩn bị đón nhận những thành viên mới chào đời lo cho lớn lên và trưởng thành, kinh phí tài chính là điều cần thiết để trang trải. Như thế gia đình rất cần một người chồng phải siêng năng cần mẫn, người vợ phải đoan trang nết na, tề gia nội trợ.

– Chuẩn bị tâm lý đón nhận chuyển từ màu hồng sang màu xám:

Trong truyền thống dân tộc thì gia đình là rường cột của xã hội. Giáo huấn của Hội Thánh coi gia đình như chiếc nôi của sự sống và sự giáo dục đầu tiên. Như vậy, ta cần tìm mọi phương thế bảo vệ, cũng cố sự bền vững của gia đình, giúp họ vượt qua những khủng hoảng Đời Sống Hôn Nhân . .

Thực trạng gia đình không chỉ toàn màu hồng thật đẹp nhưng ai cũng biết còn có những màu xám xấu xí chen lẫn. Cuộc sống đan xen giữa ánh sáng và bóng tối, không thiếu những dấu hiệu cho thấy sự thoái hóa đáng lo ngại trong các gia đình ngày nay. Do đó, Giáo Lý Viên cũng cần đưa ra những giả thiết về gia đình sẽ gặp phải được đặt ra cho các đôi bạn trẻ cùng tìm hướng giải quyết:

Ví dụ như:

– Sau khi cưới, người chồng hay người vợ mới thú nhận vẫn còn nhớ nhung một người tình năm xưa.

– Sau khi cưới, người vợ mới thú nhận đã sống thử trước hôn nhân. Hay thậm chí đã từng phá thai?

– Vô sinh do thiểu năng

– Nếu người chồng, hay người vợ đổ bệnh đau lâu ốm dài; hoặc tai nạn…

– Chồng hay vợ “chán cơm thèm phở”

– Con cái học đòi thói xấu.

– Sa cơ thất thế

– ….

Sự chuẩn bị tâm lý là điều cần thiết cho các đôi bạn trẻ không bị rơi vào cảnh vỡ mộng. Vì trong bất kỳ bậc sống nào, tu trì hay lập gia đình, chúng ta đều có thập giá mà Chúa trao gởi. Điều ấy không có nghĩa là chúng ta dơ tay đầu hàng khi đối diện với những khổ đau, thất bại hoặc điều bất hạnh xảy đến. Là Ki-tô hữu chúng ta được kêu mời để không ngừng nổ lực đem hết mọi cố gắng hầu bảo vệ và duy trì hạnh phúc gia đình, ngay cả những khi gặp trục trặc. Sự giúp đỡ lẫn nhau giữa vợ chồng trong đời sống hôn nhân, không chỉ trong những khi vui tươi phấn khởi hay là hạnh phúc ngập tràn, mà ngay cả những khi gặp khốn khó, hoạn nạn hay ưu sầu. Nói tóm lại, đã là vợ chồng thì chúng ta phải chung lưng đấu cật, cùng chia sẻ với nhau tất cả mọi ưu tư lo lắng trong đời sống lứa đôi.

Đặt ra những tình huống là giúp đôi bạn trẻ có khả năng đối phó trước những tình trạng thực tế của cuộc sống, bao dung hơn, và rộng lượng hơn khi chấp nhận tiến tới hôn nhân. Đôi bạn trẻ sẽ không thể một sớm một chiều đạt được sự cảm thông; thật ra, đó là cuộc chiến đấu và chinh phục từng ngày. Lớn lên trong tình nghĩa vợ chồng, trưởng thành trong nhân cách chính là mỗi ngày trở nên biết cảm thông hơn.

Kết:

Gia đình là tế bào căn bản của đời sống xã hội, là xã hội tự nhiên, là nơi người nam và người nữ được mời gọi tận hiến cho nhau trong tình yêu và trong việc truyền thông sự sống. Bên cạnh đó, gia đình còn được gọi là Hội Thánh tại gia. Vậy giáo dục đức tin và chuẩn bị cho bạn trẻ bước vào đời sống hôn nhân gia đình là điều rất cần được quan tâm không chỉ ở nơi lớp học nho nhỏ qua các anh chị Giáo Lý Viên mà còn phải được chính cha mẹ của bạn trẻ, Giáo xứ quan tâm nhiều hơn. Vì chuẩn bị hôn nhân mang tính cách của một hành trình đức tin. Đây là thời gian đặc biệt giúp cho bạn trẻ đính hôn tái khám phá và đào sâu về đức tin của mình, để họ có thể đón nhận một cách tự do ơn gọi sống theo gương Đức Kitô và phục vụ Nước Thiên Chúa trong chính bậc sống hôn nhân và gia đình. Hơn nữa, chuẩn bị cho đôi bạn trẻ bước vào đời sống hôn nhân tốt là chúng ta chuẩn bị một xã hội tươi sáng. Vì từ ban đầu khi tạo dựng muôn loài, Thiên Chúa đã thiết lập đời sống hôn nhân giữa người nam và người nữ, chính vì thế gia đình trở thành tế bào sống đầu tiên của xã hội. Mối dây liên kết giữa gia đình với xã hội mang tính hữu cơ và sống động. Vì thực ra, mỗi con người đều được sinh ra và giáo dưỡng từ gia đình. Chính từ nguyên tắc căn bản này mà xã hội được tồn tại và phát triển. (x. FC 42).

Nt. Maria Bùi Thị Bích Mai, OP.